System SCM – czym jest i jak działa system zarządzania łańcuchem dostaw?

System SCM jest ważnym narzędziem dla firm dążących do optymalizacji procesów logistycznych. Jak działa i jak może poprawić efektywność operacyjną oraz konkurencyjność?

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:

• Czym jest system SCM?
• Jak działa system SCM?
• Jak wdrożyć system SCM?
• Jakie są przykłady systemów SCM?
• Jaka jest rola systemu SCM?

System SCM – definicja

System SCM (supply chain management), czyli system zarządzania łańcuchem dostaw, to kompleksowe podejście do zarządzania przepływem towarów, informacji i finansów od surowców aż po finalny produkt dostarczany do klienta. Celem jest optymalizacja procesów logistycznych, zwiększenie efektywności operacyjnej oraz minimalizacja kosztów przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiej jakości produktów i satysfakcji klientów^{[1] [2] [3] [4]}.

System SCM to oprogramowanie wspomagające zarządzanie wszystkimi etapami łańcucha dostaw, od zaopatrzenia w surowce po dostarczenie gotowych produktów do klientów.

Definicja SCM

Historia systemów SCM jest ściśle związana z rozwojem logistyki, technologii informacyjnych i globalizacji gospodarki. Początki koncepcji zarządzania łańcuchem dostaw sięgają pierwszej połowy XX wieku, kiedy to firmy zaczęły zdawać sobie sprawę z potrzeby lepszej koordynacji procesów produkcyjnych i dystrybucji^[5].

W latach 50. i 60. XX wieku przemysł produkcyjny znacznie się rozwinął, a firmy zaczęły inwestować w nowe technologie i techniki zarządzania, takie jak opracowana przez Toyotę metodyka produkcji „just-in-time”. Miała ona na celu minimalizację zapasów i skrócenie czasu realizacji zamówień poprzez dostarczanie surowców dokładnie wtedy, gdy były potrzebne^[6].

Lata 70. i 80. przyniosły rozwój komputerowych systemów zarządzania przedsiębiorstwem (systemów ERP, ang. enterprise resource planning), które umożliwiły firmom lepszą integrację i automatyzację procesów biznesowych^[7]. W latach 90. firmy zaczęły zdawać sobie sprawę z potrzeby kompleksowego zarządzania całym łańcuchem dostaw, obejmującym dostawców, producentów, dystrybutorów i klientów – wtedy pojawiły się pierwsze zintegrowane systemy SCM^[8].

Wraz z rozwojem Internetu i technologii komunikacyjnych w końcu lat 90. i na początku XXI wieku systemy SCM stały się jeszcze bardziej zaawansowane, a technologie, takie jak EDI (Electronic Data Interchange), umożliwiły szybkie i bezpieczne przesyłanie danych między partnerami biznesowymi. Także późniejszy rozwój big data, sztucznej inteligencji i Internetu Rzeczy otworzył nowe możliwości dla systemów SCM^[9].

Działanie systemu SCM

Działanie systemu SCM opiera się na koordynacji i integracji różnych procesów oraz funkcji w celu zapewnienia płynnego przepływu towarów, informacji i finansów w całym łańcuchu dostaw. Rozpoczyna się to od planowania, które obejmuje prognozowanie popytu, planowanie produkcji oraz zarządzanie zapasami. Dzięki analizie danych rynkowych i historycznych firmy mogą przewidywać zapotrzebowanie na produkty, co przekłada się na unikanie nadprodukcji lub braków towarowych.

Kolejnym etapem jest zaopatrzenie, czyli wybór i współpraca z dostawcami. Firmy muszą negocjować warunki zakupu surowców i komponentów, a także monitorować jakość dostarczanych materiałów. Produkcja to następny krok – surowce przetwarza się na gotowe produkty, a system SCM monitoruje cały proces, żeby zapewnić, że wszystkie etapy przebiegają zgodnie z planem i specyfikacjami jakościowymi.

Logistyka, obejmująca transport i magazynowanie, jest jednym z najważniejszych elementów systemów SCM. Zarządzają one przewozem surowców do zakładów produkcyjnych oraz dostawą gotowych produktów do klientów poprzez optymalizację tras i zarządzaniem flotą pojazdów, a także efektywną organizację przestrzeni i zarządzanie zapasami.

System SCM często pomagają też w zarządzaniu relacjami z klientami. Umożliwiają one śledzenie zamówień i monitorowanie realizacji w czasie rzeczywistym, co pozwala szybko reagować na ewentualne problemy.

Wdrażanie systemu SCM

Proces wdrożenia systemu SCM wymaga zaangażowania całej organizacji oraz ścisłej współpracy z dostawcą technologii. Proces zaczyna się od analizy potrzeb i celów przedsiębiorstwa oraz zrozumienia specyfiki łańcucha dostaw i określenia oczekiwanych korzyści. Następnie należy szczegółowo przeanalizować aktualne procesy i systemy, żeby zidentyfikować ich mocne i słabe strony.

Potem można przejść do wyboru systemu SCM najlepiej odpowiadającego na potrzeby firmy. Decyzja powinna uwzględniać funkcjonalności systemu, jego skalowalność oraz możliwości integracji z istniejącymi rozwiązaniami informatycznymi. Po wyborze można zacząć planować wdrożenie, czyli zdefiniować harmonogram działań, alokować zasoby oraz utworzyć zespół odpowiedzialny za realizację projektu. Do pełnego sukcesu potrzebne jest zaangażowanie zarówno kadry zarządzającej, jak i pracowników operacyjnych.

Wdrożenie zaczyna się od instalacji i konfiguracji systemu, co może wymagać współpracy z dostawcą oprogramowania. Równocześnie szkoli się pracowników, aby umieli korzystać z nowego narzędzia. Po zakończeniu instalacji należy jeszcze przeprowadzić testy systemu, żeby zweryfikować jego funkcjonalności oraz zidentyfikować ewentualne problemy. Potem można przejść do migracji danych z dotychczasowych systemów oraz integracji z innymi aplikacjami używanymi w przedsiębiorstwie. Po zakończeniu tych prac następuje uruchomienie systemu w pełnej skali.

Po wdrożeniu należy monitorować działanie systemu oraz analizować jego wydajność i efektywność, aby wprowadzać konieczne ulepszenia. Warto również utrzymywać stały kontakt z dostawcą systemu, aby korzystać z aktualizacji oprogramowania oraz dodatkowego wsparcia technicznego.

Przykłady systemów SCM

Do najbardziej znanych systemów SCM można zaliczyć m.in.:

• SAP SCM to jeden z najbardziej zaawansowanych i wszechstronnych systemów na rynku. Oferuje wiele modułów, które wspierają zarządzanie planowaniem, logistyką, oraz całym cyklem życia produktu. Jest szczególnie ceniony za możliwość integracji z urządzeniami IoT.
• Microsoft Dynamics 365 Supply Chain Management jest częścią pakietu Dynamics 365. Oferuje narzędzia do planowania całego cyklu życia produktu, prognozowania popytu, zarządzania zamówieniami i magazynem, a także integrację z innymi aplikacjami Microsoft.
• Oracle NetSuite ERP to system SCM idealny dla średnich i dużych przedsiębiorstw. Oferuje funkcje planowania dostaw, zarządzania zapasami, oraz szeroki zakres narzędzi do realizacji łańcucha dostaw.
• Infor CloudSuite to zaawansowane rozwiązanie SCM szczególnie popularne w przemyśle motoryzacyjnym i innych sektorach produkcyjnych. Oferuje kompleksowe narzędzia do planowania, realizacji, dostaw i zarządzania zwrotami. Jest w pełni oparty na chmurze.
• Logility to specjalistyczne oprogramowanie SCM wykorzystujące sztuczną inteligencję do zarządzania prognozowaniem popytu, optymalizacją zapasów i planowaniem produkcji.

Rola systemu SCM

Systemy SCM koordynują i optymalizują wszystkie etapy łańcucha dostaw – od zaopatrzenia w surowce, przez procesy produkcyjne, po dostarczenie gotowych produktów do klientów. Przyczyniają się tym do poprawy efektywności operacyjnej, a także lepszego planowania i zarządzania zapasami, minimalizacji kosztów produkcji i logistyki oraz krótszego czasu realizacji zamówień.

Systemy SCM integrują dane z różnych działów firmy, co pozwala np. szybko reagować na zmiany warunków rynkowych, a także dokładne śledzić przepływ towarów. Pomagają też prognozować popyt i dostosowywać do niego poziomy produkcji i zapasów. Może to pomóc w usprawnieniu obsługi klienta.

Systemy SCM mogą znacząco zredukować koszty operacyjne poprzez np. optymalizację tras transportowych, lepsze zarządzanie magazynami i minimalizację nadmiernych zapasów. Dzięki temu firmy mogą zyskać przewagę konkurencyjną oraz poprawić swoją innowacyjność.